Ẹ̀dà èdè Gẹ̀ẹ́sì ni wọ́n fi ṣe ìtumọ̀ ojúewé yìí, wọ́n sì ń ṣe àtúnyẹ̀wò rẹ̀ báyìí. Bí ohun kan kò bá ṣe kedere, ojúewé èdè Gẹ̀ẹ́sì ni ìtumọ̀ ojúewé náà. Ojú ìwé ní èdè Gẹ̀ẹ́sì
Ìrora Orí Lẹ́yìn ìjàǹbá Mọ́tò
Ìdáhùn ṣókí: Ìrora ẹsẹ̀ jẹ́ ìdààmú tó máa ń bá àwọn iṣan ọrùn àti àwọn ẹ̀yà ara tó máa ń jẹ́ kí orí máa lọ sókè sódò. Ó lè ṣẹlẹ̀ ní iyara tí kò ju 5 mph lọ. Ọ̀pọ̀ èèyàn ló máa ń rí ìwòsàn láàárín ọ̀sẹ̀ mélòó kan, àmọ́ nǹkan bí ìdajì lára wọn ló ṣì máa ń sọ pé wọ́n ní ìrora ọrùn lẹ́yìn ọdún kan.
Bí ọkọ̀ ṣe ń dúró tó sì ń lọ lójú ọ̀nà I-35W àti I-30 mú kí jàǹbá ẹsẹ̀ tó máa ń wáyé lẹ́yìn ọkọ̀ máa ṣẹlẹ̀ nílùú Fort Worth, jàǹbá ẹsẹ̀ tó máa ń wáyé lẹ́yìn ọkọ̀ sì ni olórí ohun tó ń fa àgbákò.
Kí ni àrùn whiplash?
Ìrora tó ń jẹ́ whiplash jẹ́ àìsàn tó ń ṣe àwọn ara tó rọra ń wú lára ọrùn tó jẹ́ àbájáde ìyípojú tó ṣàdédé wáyé lára orí. Àwọn jàǹbá tó wáyé lẹ́yìn ọkọ̀ ni olórí ohun tó ń fa jàǹbá náà. Lára àwọn àmì náà ni ìrora ọrùn àti dídì, orí máa ń ro ó, èjìká máa ń ro ó, orí máa ń yí, apá á sì máa ro ó. Àwọn dókítà sábà máa ń lo ìtòlẹ́sẹẹsẹ kan tí Àjọ Tó Ń Rí sí Àìsàn Tó Ń Fa Whiplash lórílẹ̀-èdè Quebec ṣe láti fi ṣàpèjúwe àìsàn whiplash:
| Àkọlé ìwé | Ohun tó túmọ̀ sí |
|---|---|
| 0 | Kò sí àìsàn ọrùn tàbí àmì ara kankan |
| I | Ìrora ọrùn, ìdúró tàbí ìròbìnújẹ́ nìkan, láìní àmì ara |
| II Àkọlé | Ìrora ọrùn àti àwọn àmì tó máa ń wáyé nínú iṣan àti egungun ara, irú bí ìyípadà nínú ìrìn àjò tàbí ìròbìnújẹ́ |
| III | Ìrora ọrùn àti àwọn àmì ìṣesí, irú bí àìlágbára tàbí àìlágbára ara, àìlágbára tàbí àìmọye nǹkan |
| IV | Ìrora ọrùn àti ẹ̀gbẹ́ ara tó ti fọ́ |
Ǹjẹ́ jàǹbá ọkọ̀ kan tó ṣẹlẹ̀ ní iyara tó kéré gan-an lè fa àgbákò?
Bẹ́ẹ̀ ni. Ìwádìí fi hàn pé àwọn ìrora lè wáyé nígbà téèyàn bá ń sáré ní iyara tí kò ju 5 mílíọ̀nù sí kìlómítà kan. Nínú ìwádìí aláàbò kan, nǹkan bí 4 nínú 10 àwọn olùyọ̀ǹda ní àmì whiplash lẹ́yìn ìkọlù 5 mph láti ẹ̀yìn. Àwọn ìwádìí mìíràn ò sọ bí àwọn ìyọnu wọ̀nyí ṣe burú tó, nítorí náà, ẹ jẹ́ ká wo bí wọ́n ṣe wà ní ìfẹ̀gbẹ́kẹ̀gbẹ́:
| Ìwádìí | Ohun tí wọ́n ṣe ìdánwò rẹ̀ | Ohun tí wọ́n rí | Ohun tó yẹ kó o mọ̀ ni pé |
|---|---|---|---|
| Brault, 1998 | Àràádọ́ta lé méjìlélógójì (42) olùyọ̀ǹda ara ẹni, wọ́n ní àbùkù ẹ̀yìn ti 2.5 àti ìyípadà gíga tó tó ìpele 5 mílíọ̀nù kìlómítà. | 29% ní àwọn àmì náà nígbà tí wọ́n ń sáré ní nǹkan bí 2.5 mph àti 38% nígbà tí wọ́n ń sáré ní nǹkan bí 5 mph, èyí sì ṣeé fojú rí nígbà ìdánwò | Àwọn kan máa ń fara pa nígbà tí wọ́n bá ń sáré ní iyara díẹ̀. |
| Castro, 1997 | Olùyọ̀ǹda 19, 5.4–8.8 mph, àyẹ̀wò àti MRI | Kò sí àmì ìrora kankan, àyàfi ọkùnrin kan tó ní àrùn ìfunra ní ọ̀sẹ̀ 10 | Kì í ṣe gbogbo èèyàn ló máa ń fara pa, àwọn ìwádìí kéékèèké sì máa ń yàtọ̀ síra. |
| Cormier, 2018 | Àtúnyẹ̀wò àwọn ìwádìí 51 tí wọ́n ṣe lórí àwọn olùyọ̀ǹda ara ẹni, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ṣẹlẹ̀ nígbà tí wọ́n ṣe àyẹ̀wò náà jẹ́ 1,984 | Ó máa ń ṣe ẹni náà bíi pé ọrùn rẹ̀ ti rọ, ó sì máa ń dùn ún, àmọ́ kò ṣeé ṣe kó ṣe é ní jàǹbá tó burú jáì | Ó lè jẹ́ pé ńṣe ni ọrùn máa ń gbọ̀n nígbà téèyàn bá ń sáré ní iyara díẹ̀. |
Àwọn olùyọ̀ǹda ara ẹni nínú ìwádìí yàrá wà ní ìlera, wọ́n ti gbára dì, wọ́n sì ń retí ìpalára náà. Àwọn jàǹbá tó ń ṣẹlẹ̀ lóòótọ́ máa ń yà ẹ́ lẹ́nu.
Báwo ni àìsàn whiplash ṣe máa ń pẹ́ tó?
Ọ̀pọ̀ èèyàn ló máa ń ní ìlera tó dáa láàárín ọ̀sẹ̀ mélòó kan, àmọ́ èyí tó pọ̀ jù lọ lára àwọn tó ní àrùn whiplash ló máa ń pẹ́ jù bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn tó bá ní ìrora tó le jù tàbí tí ìrẹ̀wẹ̀sì bá wọn tàbí tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í bẹ̀rù láti rìn máa ń tètè tètè tètè tètè yá.
lára àwọn tó ní àrùn whiplash ṣì ń ní ìrora ọrùn lẹ́yìn ọdún kan tí jàǹbá náà ti wáyé.
Source: Neck Pain Task Force, Spine 2008 →Àlàyé tí àwọn olùṣèwádìí ṣe
Ìwádìí náà sọ pé 20 sí 40 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn àgbàlagbà ló máa ń ní ìrora ọrùn lóṣooṣù. Ìdí nìyẹn tí àyẹ̀wò tí wọ́n ṣe láìpẹ́ lẹ́yìn ìjàǹbá náà fi ṣe pàtàkì: ó máa ń mú kí ìrora tí jàǹbá náà fà yàtọ̀ sí ìrora ojoojúmọ́.
Kí lo lè ṣe tí ọrùn rẹ bá ń ro ó lẹ́yìn ìjàǹbá
Jẹ́ kí oníṣègùn kan tó mọṣẹ́ dunjú tó ń tọ́jú àwọn tó fara pa nínú jàǹbá ṣàyẹ̀wò rẹ, kó o sì máa ṣàkọsílẹ̀ àwọn àmì tó ń ṣe ẹ́. Ìrora ọrùn tó máa ń bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn ọjọ́ kan tàbí méjì kì í ṣe ohun tó wọ́pọ̀. Ka nípa àwọn àmì tó máa ń fara hàn lẹ́yìn ìgbà tí wọ́n bá ti ní in, gbígba ìtọ́jú, àti èyí tó gbòòrò jù ìwé atọ́nà tó ń tọ́ka sí ọgbẹ́ ẹ̀yìn àti ọrùnPa dà sí gbogbo ọgbẹ́.
Bí wọ́n ṣe máa ń ṣe àyẹ̀wò ọgbẹ́ ọgbẹ́ whiplash
Àwọn oníṣègùn sábà máa ń lo àwọn àmì ìdánimọ̀ Quebec Task Force (Spitzer et al., Spine 1995):
| Àkọlé ìwé | Ohun tó túmọ̀ sí |
|---|---|
| 0 | Kò sí àìsàn ọrùn tàbí àmì ara kankan |
| 1 | Ìrora ọrùn, ìdúróṣinṣin tàbí ìròbìnújẹ́ |
| 2 | Ìrora ọrùn àti ìyípadà nínú ìṣísẹ̀ tàbí ìfọ̀rọ̀rora-ẹni-wò |
| 3 | Ìrora ọrùn àti àwọn àmì inú iṣan, irú bí àìlera, àìmọ̀kan tàbí àìmọ̀kan |
| 4 | Àbùkù ara tàbí ìdìgbé ara |
Ìpele 1 àti 2 ló wọ́pọ̀ jù, wọ́n sì máa ń sàn pẹ̀lú ìtọ́jú alákitiyan. Àwọn aláìsàn tó ti gba oyún ní ìpele 3 àti 4 gbọ́dọ̀ tètè lọ gba ìtọ́jú lọ́dọ̀ dókítà, kí wọ́n sì ṣe àyẹ̀wò nípa àwòrán tó ń gbé e jáde.
Ohun tó máa ń jẹ́ kí ara tu
- Má ṣe jẹ́ kí nǹkan tojú sú ẹ. Àwọn eré ìmárale àti ìgbòkègbodò tó mọ́yán lórí sábà máa ń gbéṣẹ́ ju kéèyàn máa ṣe eré ìmárale tàbí kéèyàn máa sinmi fún àkókò gígùn.
- Ìtura látàrí ìrora fún ìgbà díẹ̀ irú bí ooru, yìnyín tàbí àwọn oògùn tí wọn ò ṣe fúnni lábẹ́ òfin, bí dókítà rẹ bá gbà.
- Àwọn eré ìmárale tí wọ́n ń darí àti ìtọ́jú ọwọ́ láti ọ̀dọ̀ oníṣègùn tó ń tọ́jú ara, oníṣègùn tó ń tọ́jú ara tàbí oníṣègùn tó ń tọ́jú ara, níbàámu pẹ̀lú àyẹ̀wò rẹ.
- Àwọn Ìbẹ̀wò Àtúnyẹ̀wò kí n lè rí i pé ìrora àti ìyípadà tó wà nínú ìrònú mi ń pọ̀ sí i. Tó bá jẹ́ pé ọ̀sẹ̀ bíi mélòó kan lẹ́yìn náà ni, béèrè fún àyẹ̀wò síwájú sí i.
Ìkọlù láti ẹ̀yìn àti àgbákò
Ìkọlù tó wáyé lẹ́yìn ni jàǹbá tí wọ́n ń pè ní whiplash, nítorí pé àga tó o jókòó sí máa ń mú kí ara rẹ tẹ̀ síwájú kó tó di pé orí rẹ tẹ̀ lé e. Ni Fort Worth, 24.6% ti awọn ijamba ni awọn igbasilẹ TxDOT fun 2021–2025 jẹ awọn ijamba ẹhin, ati pe wakati ijamba ti o nṣiṣe lọwọ julọ jẹ 4 pm si 5 pm. (Àgbéyẹ̀wò àkọ́kọ́ ti ìròyìn ìsẹ̀lẹ̀ TxDOT CRIS, 2021–2025, ìsẹ̀lẹ̀ níbi tí pápá ìlú CRIS wà ní Fort Worth). Àwọn èèyàn sábà máa ń dúró kí wọ́n sì lọ síbi tí wọ́n ti fẹ́ lọ lórí I-35W.
Tó o bá fi ohun tó o fi ń gbé orí síbi tó yẹ, tó wà ní ìhà òkè orí rẹ, tó sì sún mọ́ ẹ̀yìn rẹ̀, ìyẹn á dín ewu náà kù. Ilé Iṣeduro fún Ààbò Ọ̀nà Ìrìnnà ṣe iye àwọn ìtìlẹyìn orí fún ìdí yìí (IIHS).
Ètò ìbánigbófò àti ìgbẹ́yàtọ̀ fún àìsàn ẹ̀gbà ní Texas
Ìdáàbòbò ara ẹni rẹ (PIP) máa ń san owó ìtọ́jú ìṣègùn àti apá kan lára owó tó o pàdánù láìka àṣìṣe sí, ó kéré tán, ó máa ń san $2,500, àyàfi tó o bá kọ̀ láti ṣe bẹ́ẹ̀ (Ins. Code §1952.152) . Ilé-ìfojúsùn èèwọ̀ alábàágbè náà ni yóò san owó ìtanràn tí o gbà padà fún ẹ, ṣùgbọ́n iye ìfòòró rẹ yóò dín kù sí iye ìpín ìdínàláà kan tí o gbà gbà padà, wọn kò sì ní gbà á padà fún ọ tí ìwọ bá ní àbámọ̀ 50% (Civ. Prac. & Rem. Code §33.001) . Àwọn òṣìṣẹ́ tó máa ń tọ́jú àìsàn sábà máa ń béèrè bóyá ó ti ṣèṣe lára àwọn ara tó rọra ń ṣiṣẹ́ lẹ́yìn tí jàǹbá bá ṣẹlẹ̀, torí náà, ó ṣe pàtàkì pé kí wọ́n máa ṣe àkọsílẹ̀ tó péye látìgbà ìbẹ̀wò àkọ́kọ́.
Àwọn Ìbéèrè Tí Àwọn Èèyàn Máa Ń Béèrè
Ìgbà wo ni àrùn whiplash máa ń yá?
Ọ̀pọ̀ èèyàn ló máa ń ní ìlera tó dáa láàárín ọ̀sẹ̀ mélòó kan sí oṣù mélòó kan. Àwọn tó kéré jù lọ lára wọn ṣì máa ń ní àwọn àmì náà lẹ́yìn náà, ìdí nìyẹn tí àyẹ̀wò àyẹ̀wò àti àkọsílẹ̀ fi ṣe pàtàkì.
Ǹjẹ́ èèyàn lè ní àrùn whiplash nígbà tó bá ń sáré ní iyara díẹ̀?
Bẹ́ẹ̀ ni. Wọ́n ti sọ nípa àwọn àmì tó máa ń hàn nínú ọrùn nígbà tí ọkọ̀ bá kọ lu ọkọ̀ ní ẹsẹ̀kẹsẹ̀. Àjálù tó bá ṣẹlẹ̀ sí ọkọ̀ òfuurufú kò lè jẹ́ ká mọ bí jàǹbá náà ṣe máa ṣẹlẹ̀.
Ṣé kí n fi òrùka kan wọ ọrùn nítorí àìsàn whiplash?
Lọ́pọ̀ ìgbà, kì í pẹ́. Ìtọ́jú tí wọ́n ń fúnni nísinsìnyí gbà pé kéèyàn tètè máa rìn, kó sì máa ṣe é lọ́nà pẹ̀lẹ́ ju pé kó máa gbé e dúró láìjẹ́ pé dókítà rí i pé ó ní egungun tó ti fọ́ tàbí pé kò lè dúró sójú kan.
Ǹjẹ́ PIP máa ń sanwó fún ìtọ́jú whiplash ní Texas?
Bẹ́ẹ̀ ni, PIP máa ń san owó ìtọ́jú tó bọ́gbọ́n mu látìgbà tí jàǹbá náà ti ṣẹlẹ̀ títí dé àyè rẹ, láìka àṣìṣe rẹ sí, àyàfi tó o bá kọ̀ láti ṣe bẹ́ẹ̀ fún PIP.
Ṣé ara rẹ ti ń ro ó lẹ́yìn tó o bá kọlu ọkọ̀? Wá àyẹ̀wò lọ́fẹ̀ẹ́
Béèrè ìjíròrò lọ́fẹ̀ẹ́ lọ́dọ̀ oníṣègùn tó ṣeé fọkàn tán ní àdúgbò rẹ tó ń pèsè ìtọ́jú nípa jàǹbá nínú tàbí nítòsí ìlú Fort Worth. Ó máa ń gba nǹkan bí ìṣẹ́jú kan, kò sì sí ìnáwó tàbí ìforígbárí kankan.